19.03.2026 23:36:00
Дата публикации
Елде жасанды интеллектке негізделген шешімдерді әзірлеуді, енгізуді және қолдануды реттейтін Этикалық ережелер ресми түрде бекітілді. Құжат 2026 жылғы 14 наурызда Әділет министрлігінде тіркелді және үш айдан кейін күшіне енеді. Цифрлық технологиялар министрі Шерзод Шерматовтың бұйрығы президент жарлығына және 2030 жылға дейінгі ЖИ дамыту стратегиясына негізделген.
Этикалық нормалар негізгі анықтамаларды енгізеді:
-
Жасанды интеллект — адам білімін және дағдыларын имитациялайтын, үйренуге және шешім табуға қабілетті технологиялар.
-
Нарық қатысушылары — Өзбекстанда ЖИ‑мен жұмыс істейтін компаниялар мен жеке тұлғалар.
-
ЖИ технологиялары — бейнеанализ, сөйлеуді тану және синтездеу, шешім қабылдауды интеллектуалды қолдау.
-
ЖИ жүйелері — деректерді жинап, талдайтын және дербес шешім қабылдайтын бағдарламалық қамтамасыз ету.
Ережелердің басты мақсаты — ЖИ‑ді қауіпсіз пайдалану, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау және қоғам мен мемлекет үшін тәуекелдерді болдырмау. Технологияларды қолдану жеке деректер, ақпараттандыру және киберқауіпсіздік туралы заңдарға сәйкес болуы тиіс. Жүйе шешімдері адам қатысуынсыз түпкілікті деп танылмайды.
Құжат негізгі қағидаларды бекітеді: заңдылық, тұлға мен қоғам мүдделерінің басымдығы, түсініктілік, жауапкершілік, әділдік, ашықтық, деректерді қорғау және сенімділік.
Түсініктілік қағидасы алгоритмдердің түсіндірмелігін және пайдаланушыларды мақсаттар мен шектеулер туралы хабардар етуді талап етеді. Жауапкершілік қағидасы түпкілікті шешімдерді әрқашан адамның қабылдайтынын атап көрсетеді.
Әділдік қағидасы жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, мәдениетіне, дініне және басқа белгілеріне байланысты кемсітушілікке тыйым салады. Деректерді қорғау қағидасы мемлекеттік және коммерциялық құпияларды сақтауды міндеттейді және жеке ақпаратты заңсыз өңдеуді болдырмайды.
Әзірлеушілер алгоритмдердің ашықтығын қамтамасыз етуге, бейтараптықты сақтауға, пайдаланушыларды тәуекелдер туралы хабардар етуге және жүйелерді үнемі жетілдіруге міндетті.
