Скопировано

Греция 15 жасқа дейінгі балаларға әлеуметтік желілерді пайдалануға тыйым салмақ

10.04.2026 13:01:00
Дата публикации
Тыйым 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді. Билік бұл шараны өсіп келе жатқан мазасыздықпен, ұйқы проблемаларымен және онлайн платформалардың тәуелділік тудыратын дизайнымен түсіндіреді.

Ақпан айында жүргізілген қоғамдық пікір сауалнамасына сәйкес, респонденттердің шамамен 80%-ы енгізілетін шектеулерді қолдайды.

Бұған дейін грек үкіметі мектептерде мобильді телефондарды пайдалануға тыйым салған және жасөспірімдердің экран алдында өткізетін уақытын шектеу үшін ата‑аналық бақылау платформаларын құрған.

Әлеуметтік желілерге тыйым енгізу арқылы Греция Еуропалық Одақты осындай шараларды барлық елдерде қабылдауға ынталандырғысы келеді. Шектеулерді орындау жауапкершілігі интернет‑платформалардың өздеріне жүктелмек.

Үкімет әзірге компанияларды пайдаланушылардың жасын тексеруге мәжбүрлей алмайтынын мойындайды, бірақ ЕО‑да бұрыннан бар механизмдерді қолдануды ұсынады және ата‑аналарды осы бастамаларға көмектесуге шақырады.

Премьер‑министр Кириакос Мицотакис Еуропалық комиссия төрағасы Урсула фон дер Ляйенге де жүгініп, ЕО‑ның үйлестірілген әрекеттерін талап етті. Оның айтуынша, ұлттық шаралар ғана кәмелетке толмағандарды интернетке тәуелділіктен қорғауға жеткіліксіз.

Хатында ол Еуропа бойынша «цифрлық кәмелеттік жасын» 15 деп белгілеуді, барлық платформалар үшін жас тексеруді және тұрақты бақылауды міндеттеуді, сондай‑ақ құқық қолдану мен айыппұлдардың бірыңғай жүйесін құруды ұсынып, оны 2026 жылдың соңына дейін енгізуге шақырды.

2025 жылдың желтоқсанында Австралия 16 жасқа дейінгі балаларға әлеуметтік желілерге тыйым салған алғашқы ел болды. Ұқсас шаралар ЕО‑ның басқа елдерінде, Ұлыбританияда, Түркияда қарастырылуда және АҚШ‑тың кейбір штаттарында енгізілген.

Австралия заңына сәйкес, жастар әлеуметтік желілерден бас тартқан жоқ, тек шектеулерді айналып өтудің жолдарын тапты.

Қазақстан да заң жобасын дайындауда: әлеуметтік желілерде 16 жасқа дейінгі пайдаланушыларды тіркеуге тыйым салу жоспарлануда, мессенджерлер ерекшелік ретінде қалмақ.

Наурыз айының басында MIT, Кембридж, Оксфорд, ETH Zurich және басқа университеттердің 400 ғалымы жас тексеруді міндеттеуге қарсы ашық хатқа қол қойды. Олардың пікірінше, қазіргі әдістер жеке өмірге шамадан тыс қауіп төндіреді және оңай айналып өтуге болады.

Сарапшылар атап өткендей, жас тексеру әлемдік үрдіске айналуда, бірақ оның артықшылықтары мен кемшіліктері әлі зерттеулермен дәлелденген жоқ.